یادداشت
پیوارنیوز/سروش درست بویراحمدی
آیین بسیار زیبایی برای جشن های نوروزی از دوران کهن بجا مانده است. به نظر می آید ایرانیان در روز شادباش نویسی (ششم فروردین)، آرزوها و خواسته های نیک خود را برای دیگران می نوشتند و به دست آنها می سپردند.
این آیین به شکل های دیگر، هنوز هم در میان مردم ما جا داردروزهای هفته ایران باستان نیز به ترتیب از شنبه «کیوان شید»(روز زحل)، یکشنبه«مهرشید»(روز خورشید)، دوشنبه«ماه شید»(روز ماه)، سه شنبه«بهرام شید»(روز مریخ)، چهارشنبه« تیرشید»(روز عطارد)، پنج شنبه«هرمزشید»(روز مشتری) و جمعه «ناهید شید»(روز زهره) نام دارند.
امروزه اگر در زبان انگلیسی تأملی اجمالی نماییم، نام روزهای هفته آنها به ترتیب: روزشنبه معادل«Saturday» به معنای روز زحل( کیوان شید) است. روز یکشنبه«Sunday» به معنی روز خورشید(مهرشید) است. در زبان انگلیسی «Sun» معادل خورشید و نامواژه ی «Day» معادل «روز» در زبان شکرشیرین پارسی ست.
روزدوشنبه«Monday» روز ماه(ماه شید) است که اگر به نام روز دوشنبه ایران باستان توجه نماییم دوشنبه روز ماه است. و اما روز سه شنبه«Tuesday» روز مریخ(بهرام شید)، روز چهارشنبه«Wednesday» معادل روز عطارد(تیرشید) ایرانی ست. روز پنج شنبه«Thursday» به معنای روز مشتری(هرمزشید) و آدینه یا همان جمعه در زبان انگلیسی معادل« Friday» به معنای روز زهره یا ناهیدشید خودمان است.
فرهنگ ایران باستان را غربی ها گرفته و با آن تمدن ساخته اند. از این نام های ایرانی و خرده فرهنگ ها بسیارند که غربی ها برگرفته و آن را انگلیسییزه نموده و در زندگی روزمره ی خویش به کار می برند.
باری، در این فرهنگنامه ی غنی پارسی، روز ششم فروردین، روز امید، شادابی و شاداب نویسی ست. در این روز که جشنگاه زایش اشو زرتشت پیامبر ایرانی نیز هست، امید ایرانیان با شاداب نویسی همراه است و هم رای!
جا دارد به هموطنان زرتشتی مذهب و ایرانیان جان، روز تولد پیامبر پندار نیک، گفتار نیک ، کردار نیک و روشنگر راه راستی و درستی را همایون باد و شادباش بگویم.
آیین های بسیار زیبایی برای جشنگاه نوروزی از دوران کهن برای ما ایرانیان به جا مانده است. به نظر می رسد، ایرانیان در روز ششم فروردینگان یا همان روز شادباش نویسی، آمال، آرزوها و خواسته های نیک خود را برای دیگران می نوشتند. این کار را به فال و شگون نیک گرفته و به طریقی به دست دوستان، آشنایان، همراهان و دگران می رساندند. این آیین به شکل های دیگر، هنوز هم، در میان مردمان ما جای دارد و جاه.
شاید به پاس رهایی تیر آرش به شادباش نویسی پرداخته اند و شایدها بسیار است و پرتکرار که نیاز به پژوهش و پویش و کوشش دانشوران جان هموطن دارد.
با تورق گاهشماری ایرانی، روز ششم هر ماه، *«خرداد روز* نام دارد. خرداد روز از فروردین ماه یعنی از روز ششم فروردین، یکی از روزهای پر اهمیت در گاهشماری ایرانی است.
ششم فروردین ماه روز پدرام، خجسته و بس میمونی ست. این روز همایون، نام های گوناگون، دل آرا، دلآرام و البته دل انگیزی دارد:
*«روز شادباش نویسی»*
*«روز امید»*
*«نوروز بزرگ»*، روز «میلاد اشو زرتشت» و روز «شیواتیز» پنج نام مبارک و پدرام این روز سعد و سعید ایرانی و ملی ست.
در این روز نیک، سپید و امید، آن را به جشنگاه می نشینیم و از روزهای بهرام، به روزی، بهروزی و خجستگی ایرانیان است.
از این روز،به نام «هودرو» یا «هفدورو» یعنی روزی که هفتاد و دو رخداد تاثیرگذار و سرنوشت ساز در زندگی و تاریخ ایرانیان روی داده است نیز نام برده شده است.
در متن پهلوی «ماهِ فروردین، روز خرداد» رویدادهای بسیاری به این روز منسوب شده است؛ از جمله :
*پیدایش کیومرث و هوشنگ.*
*رویش مشی و مشیانه.*
*غلبه ی سام نریمان بر اژدهاک.*
*تیراندازی آرش*
آرَش کمانگیر یا آرش *«شیواتیر»* بزرگ‌ترین تیرانداز در اسطوره‌های ایرانی است که پس از پایان جنگ ایران و توران، به‌عنوان کمان‌دار ایرانی برای تعیین مرز ایران و توران برگزیده شد و از بالای کوه «اَیریوخْشَئوثه»، تیری را به‌سوی کوه «خْوَنْوَنْت» پرتاب کرد. با پرتاب تیر او در زمان *منوچهر*، مرز میان ایران و توران تعیین شد.
*پیدایش دوباره ی شاه کیخسرو.*
در باور ما مردمان ایران زمین، کیخسرو از یاران جاودان سوشیانت است و با یاوران جاودانی دیگر پشوتن، گیو، گودرز، طوس، گرشاسب، سام نریمان، نرسی، اَغریرَث، در روز واپسین برخاسته رستخیر خواهند برانگیخت و سوشیانت را در کار نو کردن جهان و تازه ساختن گیتی یاری خواهند کرد[.]و از پرتو فره ایزدی که با آنها هست، دروغ رخت بربسته، زندگی راستی و جاودانی و مینوی روی خواهد کرد. در بندهش فصل ۳۰ فقره ی ۱۷ پانزده تن مرد و پانزده تن زن از یاران سوشیانت برشمرده شده اند که به اسامی برخی از آنها اشارتی شد.(ترجمه و تفسیر یشتها از پورداوود، ج ۲، ص ۱۰۱ و ۲۶۱ و ۲۷۴ و ۳۴۹)
دقیقی می فرماید:
*سپه را همه با پشوتن دهم*
*ورا تاج شاهی بسر بر نهم*
(دقیقی)
*همپُرسگی زرتشت با اهورامزدا*
نام *روز امید* به سبب بندیری و فلسفه ی انتظار پیدایش دوباره ی کیخسرو، جاودانان دگر و ناجیان یا همان *«سوشیانت»* ها مزین به این روز، زینت داده شده است.
کیخسرو پور سیاووش بنا بر باور مردمان کهگیلویه و بویراحمد پس از سفر به سرزمین بویراحمد و دنا، سخنرانی و آگاهی بخشی بر فراز تُل و تپه ی «تلخسرو» در جنوب و ده کیلومتری یاسوج- پایتخت شاهنامه ایران- سفر به سوی کوه دنا، پس از استحمام و طهارت روح و جسم، در آن کوه مقدس عروج کرد و به سوشیانت در آسمان ها پیوست.
نام *اسپیدا نوشت*، از آیین *«نامه نگاری»* در این روز گرفته شده است که در این روز با شادی، سرور، جشن و با آب پاشی، همراه است.
به گمان نگارنده، این نام چه بسا با پیام های شادباش نوروزی در پیوند باشد. از این روز به نام *«هودرو»* یا *«هفدورو»* یعنی روزی که هفتاد و دو رویداد سرنوشت ساز در زیست فرهنگی و اجتماعی و زندگی و تاریخ ایرانیان روی داده است، نیز از آن، نام برده شده است.
نامه نویسی به پاس و سپاس شادابی و سرور، ایران دوستی، نوعدوستی و آب پاشی به نشان برکت، پاکی، زلالی و روشنایی در سال پیش رو، انجام می شده است. سرورنگاری و شادباش نویسی همانگونه که اشارتی شد، از آیین های دگر این روز بوده است.
در منابع کهن از پژوهندگان، حکیمان و دانشمندانی بسان ابوریحان بیرونی، فردوسی ورجاوند، ابن ندیم و … نیز پیدایش و اختراع خط به دستان جمشید شاهنشاه ایرانی، تاجگذاری و بر تخت و سریر نشستن وی گزارش شده است بدین سان که :«… روزی که جمشید خط نوشت و به مردم مژده داد که روش او خدای را خوش آمده و به پاداش کارهایش، گرما، سرما، پیری و رشک را از مردمان دور می کند، روز ششم فروردین ماه بود.
به پاس و سپاس این روز زیبا و سپید امید و شادباش نویسی، آرزو دارم مردمان کشورم، ایرانی های جان، در هر کجای جهان، زندگی سرشار از امید، رونق، شادی، رادی، آزادی همراه با رامش، آرامش، داشته باشند.
«ایدون باد!»
هر روزتان نوروز
نوروزتان پیروز
پیشکش با عشق
سروش درست بویراحمدی
ششم فروردینگان ۱۴۰۴
انتهای پیام/
ثبت دیدگاه